Krzysztof Ścierański #02 „Son Clave”

Rytm Clave, mówiąc w dużym skrócie, wymyślony został przez Kubańczyków i jest źródłem oraz spoiwem całej afro-kubańskiej muzyki. Spotkamy go w stylach takich jak rumba, conga de comparsa, son, son montuno, mambo, salsa, songo i timba, a nawet w tak zwanym latin jazzie, który jest w gruncie rzeczy skutkiem zaszczepienia tych elementów na gruncie amerykańskim.

Na podstawie Clave skomponowano niezliczoną liczbę utworów. Jednym z nestorów tego gatunku, którego bardzo cenię jest Tito Puente. Cenił go również Carlos Santana, umieszczając na swojej płycie Abraxas cover jego kompozycji o tytule „Oye Como Va” – tam właśnie jest takie charakterystyczne, typowo latynoskie przesunięcie rytmiczne. Notabene utwór ten wspiął się na 13 miejsce prestiżowych notowań Billboard Top 100.

Pierwsze moje spotkanie z tą egzotyką rytmiczną miało miejsce grubo ponad 20 lat temu w Berlinie, kiedy mój kolega, perkusista – Wolfgang Thierfeld – zaprosił mnie do udziału w pewnym festiwalu. Nasz zespół grał w dużym, kilkunastoosobowym składzie, w tym Zbyszek Namysłowski na saksofonie, Wolfgang Thierfeld na perkusji, ja na basie i trzech braci z Senegalu, których nazwiska nie pamiętam, grających na instrumentach perkusyjnych. Najpierw zrobiliśmy próbę bez czarnoskórych muzyków – kompozycje wydały mi się mdłe i mało ciekawe. Natomiast kiedy zagraliśmy próbę następnego dnia razem z Senegalczykami, nagle wszystko ożyło i nabrało kolorów – to oni nadali sens tej muzyce.

Wracając do tematu, Clave jest fundamentalnym wzorem rytmicznym, elementem organizującym i porządkującym w muzyce afro-kubańskiej. Występuje w dwóch odmianach – podstawowej (określanej jako 3-2) oraz odwróconej (określanej jako 2-3).

W przykładzie 1 zapisana została w obu tych wersjach odmiana „son clave” (notabene nazwana tak od rytmu Son, który jest przodkiem Salsy, a także kluczowym składnikiem takich rytmów jak Cha-Cha, Merengue i Guajira). W dzisiejszej lekcji wykorzystamy Clave 2-3. Posłuchajcie przez chwilę pierwszego przykładu i spróbujcie wystukać Clave razem z nagraniem.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Samo w sobie jest ono stosunkowo łatwe do zagrania, ale żeby na jego podstawie grać linię basu trzeba sobie uświadomić, że w muzyce kubańskiej bas w zasadzie nigdy nie gra na „raz”. Słuchając nagrania skupcie swą uwagę na bębnie taktowym – najniższym elemencie perkusji – to jest Wasz bas i jego powinniście się trzymać jak najbliżej.

Przykład 2 to riff basowy oparty właśnie na tym bębnie taktowym. Słuchając muzyki nasyconej rytmami kubańskimi można się natknąć na charakterystyczne partie fortepianu. Notabene jakieś dwa lata temu słyszałem w Świnoujściu zespół El Salsero, w którym byli muzycy z między innymi z Kostaryki, Kuby, Austrii. Jedynym polakiem w tym międzynarodowym składzie był pianista – Michał Stawarski – który grał właśnie takie kubańskie pająki. Doprawdy rewelacyjnie grający facet.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Przykład 3 to linia basowa inspirowana kubańskimi frazami fortepianowymi, która klei tutaj wszystkie pozostałe elementy.

Jeśli zainspirował Was rytm Clave, polecam twórczość jazzujących artystów takich jak Arturo Sandoval, Paquito D’Rivera, Steve Turre, Gonzalo Rubalcaba, Roy Hargrove czy Michel Camilo. To niekończąca się inspiracja.

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Więcej: www.scieranski.com.pl

Słowa kluczowe: Ścierański